Усё пачынаецца з кахання!

Бярэзінскі Запаведнік дарыць зніжку на тур "Рамантычны Ўік-энд" для ўсіх закаханых

насустрач каханню

Новы экалагічны веламаршрут па мядзведжаму краі

З 3 жніўня мы запрашаем усіх аматараў экстрымальных падарожжаў у двухдзённы веласіпедны тур "Экатурізм на колах", які пралягае па самым унікальным мясцінам Бярэзінскага запаведніка.

Падрабязней аб маршруце

Туры для ўсёй сям'і!

Прапануем цэлы каскад тураў, якія дазволяць цікава правесці летнія выхадныя і адчуць прыгажосць запаведнай прыроды! Туры выхаднога дня "Для соў", "Выхадныя ў запаведніку", "Рамантычны ўік-энд" - праводзяцца кожныя выхадныя! Тыднёвы "Ход канём" - у любы зручны для Вас час. Увага! Па запыце працягласць тура "Ход канём" можа вар'іравацца.

Праграма тура

У сэрцы Запаведніка...

Сярод балот і лясоў чакае сваіх наведвальнікаў гасцініца "Сергуч". 36 ўтульных нумароў розных узроўняў камфорту, рэстаран беларускай нацыянальнай кухні, шырокі выбар паслуг і актыўнасцяў, насычаная экскурсійная праграма зробяць Ваш адпачынак на ўлонні дзікай прыроды незабыўным! Забраніраваць нумар можна па тэлефоне 8 02132 2 63 00

Што рабіць пасяліўшыся ў гатэлі?

У 92 жыццё толькі пачынаецца!

30 студзеня 2017 года запаведнік святкуе свой 92-ы Дзень Нараджэння. Віншуем Бярэзінскі запаведнік з гэтым шаноўным узростам, з шматгадовым і амаль стагоддзевым вопытам прыродаахоўнай дзейнасці. Давайце разам успомнім гісторыю стварэння і наступнага сталення запаведніка, а таксама бліжэй пазнаёмімся з галоўным вінаватым стварэння гэтайпрыродаахоўнай установы.

Гісторыя

Эталон еўрапейскай прыроды

Бярэзінскі біясферны запаведнік - найстарэйшая і адзіная ў Рэспубліцы Беларусь захаваная прыродная тэрыторыя самага высокага рангу. Гэта сапраўдны эталон натуральнай прыроды, адзін з нешматлікіх куткоў еўрапейскай частцы паўднёвай тайгі, якія захаваліся ў першародным выглядзе.

Аб запаведніку

Выключная біяразнастайнасць

Разнастайнасць прыродных ландшафтаў запаведніка вызначае выключнае багацце яго расліннага і жывёльнага свету, захаванню якога спрыяў працяглы запаведны рэжым. Вось толькі некаторыя лічбы, якія характарызуюць гэта багацце – 56 відаў звяроў, 234 віду птушак, 10 відаў земнаводных і 6 паўзуноў. Шматлікія рэкі і азёры засяляюць 34 віды рыб. А ў запаведных лясах, на балотах і лугах расце больш за 800 відаў вышэйшых раслін, 58 з якіх занесеныя ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.

Прырода запаведніка

Балотнае царства

Шырокія балотныя масівы - адзін з найпрыгажэйшых элементаў прыроднага ландшафту запаведніка. Дзякуючы унікальнай здольнасці захоўваць у пластах торфу рэшткі раслін, якія некалі жылі, балоты служаць ідэальным летапісам змены расліннасці на пэўнай тэрыторыі.

Балоты запаведніка

Водныя прасторы

Унікальная асаблівасць тэрыторыі Бярэзінскага біясфернага запаведніка – яго размяшчэнне ў шырокай нізіне на водападзеле паміж басейнамі рэк Балтыйскага і Чорнага мораў. Бярэзіна, якая дала назву запаведніку, з'яўляецца яго галоўнай ракой. Пачынаецца яна маленькім раўчуком, што вынікае з возера Медзазол у 45 кіламетрах ад паўночнай ускраіны запаведніка і нясе свае воды па яго тэрыторыі на працягу 110 км. Больш за 70 рэчак і ручаёў, якія вынікаюць з запаведных лясоў і балот, сілкуюць Бярэзіну.

Падрабязней аб рэках і азёрах

Гісторыя запаведніка

Арганізацыя Бярэзінскага дзяржаўнага запаведніка была прадыктавана вельмі бядотным станам прыродных рэсурсаў Беларусі. У гады ваеннай разрухі (1914-1921 гг.) на велізарных плошчах загінулі лесу, рэзка скарацілася колькасць многіх відаў дзікіх жывёл. У рэспубліцы на мяжы знікнення апынуліся лось, алень, казуля, дзік, мядзведзь, выдра, куніца, рэдкімі сталі глушэц, цецярук і іншыя віды. Унікальная знаходка прафесарам А. У Федюшиным калоніі рачнога бабра у вярхоўях ракі Беразіны, які лічыўся ўжо цалкам знішчаным, прадвызначыла пытанне аб тэрміновай аб'яве запаведнай тэрыторыі. 30 студзеня 1925 года пастановай Савета Народных Камісараў БССР быў заснаваны першы ў БССР Дзяржаўны паляўнічы запаведнік, мэта якога заключалася ў ахове і размнажэнні каштоўных дзікіх жывёл і птушынай дзічыны, у асаблівасці рачных баброў.

Гэтай пастановай забаранялася « … вытворчасць усякага палявання і ў розныя часы года, акрамя выпадкаў адмысловага дазволу Наркамзема для навуковых мэтаў». Спынялася таксама рубка лесу, акрамя выпадкаў неабходнай уборкі мёртвых дрэў. Для наладжвання дзейснай аховы тэрыторыі, жывёльнага і расліннага свету забараняняўся сплаў лесу па рэках, а таксама прадугледжвалася « … высяленне з межаў запаведніка жыхароў тых хутароў і пасёлкаў, размяшчэнне якіх з'яўляецца шкодным і не адказвае мэтам запаведніка».

Першапачатковая плошча запаведніка была роўная 43345 десятинам (каля 60 тыс. га). Наркомзем распрацаваў палажэнне аб запаведніку. У яго склад уваходзілі два лясніцтва – Великоречское і Бярэзінскае. Знешнія межы ўсталёўваліся па існуючых дарогах. У 1928 годзе праходзіла першае лесаўпарадкавання і ссяленне хутароў. На іх месцы закладваліся лясныя ўгоддзі. Паступова ў запаведніку пачала праводзіцца навукова-даследчая праца. У 30-х гадах тут былі арганізаваны бабровая ферма, лосиный гадавальнік, створаны музей, сталі ўлічвацца жывёлы. Узмацненне аховы дабратворна адбілася на павелічэнні колькасці многіх відаў жывёл, асабліва баброў, ласёў і дзікоў. Бярэзінскі бобр быў не толькі захаваны, але і добра расселены ў іншыя вобласці краіны.

У ваенны перыяд з 1941 па 1945 гады дзейнасць запаведніка была спыненая. У перыяд часовай нямецка-фашысцкай акупацыі запаведніку быў нанесены велізарны ўрон: страчаны ўсе фондавыя навуковыя матэрыялы, разбураныя музей, бабровая ферма, ласіны гадавальнік, знішчаны калекцыі, спалены адміністрацыйныя і амаль усе жылыя будынкі. Тэрыторыя запаведніка стала базай партызанскага руху: месцам фарміравання, адпачынку і хованкі многіх партызанскіх атрадаў і брыгад.

Пасля вызвалення Беларусі, у ліпені 1944 года, урад рэспублікі прыняў адмысловую пастанову аб аднаўленні дзейнасці Бярэзінскага запаведніка. Паскоранымі тэмпамі будуюцца адміністрацыйныя і жылыя памяшканні, наладжваецца ахова запаведных тэрыторый, рэгулярна праводзяцца ўлікі дзікіх жывёл, ствараюцца лесагадавальнік, бабровая ферма, новы музей, арганізуецца навуковы аддзел. Задачы навуковага аддзела заключаліся ў распрацоўцы методык клеткавага гадоўлі баброў для даль-но ўкаранення іх у зверагадоўля.

У жніўні 1951 года Бярэзінскі запаведнік скасаваны, на яго тэрыторыі арганізуецца рэспубліканскі паляўнічы заказнік. Лясы падвяргаюцца узмоцненай эксплуатацыі. Інтэнсіўная высечка спелых насаджэнняў адмоўна адбілася на колькасці паляўніча-прамысловай фауны.

Пастановай Савета Міністраў БССР ад 5 траўня 1958 года Бярэзінскі запаведнік быў адноўлены ў ранейшых межах. У першыя 10 гадоў пасля аднаўлення тут паспяхова выконвалі заалагічныя і лесоводственно-батанічныя даследаванні навукоўцы АН БССР, імі праведзена інвентарызацыя флоры і фауны.

У 1965 годзе пасля правядзення дадатковага комплекснага лесоохотоустройства да запаведніку былі далучаны зямлі двух калгасаў, размешчаных ўнутры яго межаў. Агульная плошча павялічылася да 76, 2 тыс. га.

У 1969 годзе запаведнік перадаецца ў непасрэднае падпарадкаванне Галоўнаму ўпраўленню па ахове прыроды, запаведнікаў, паляўнічай гаспадарцы міністэрства сельскай гаспадаркі СССР, як мае агульнасаюзнае значэнне. З гэтага часу пачынаецца станаўленне Бярэзінскага запаведніка як паўнавартаснага навукова-даследчага ўстановы прыродаахоўнага профілю. Павышаецца ўзровень навуковых даследаванняў, прыводзіцца ў адпаведнасць з мэтавым накіраваннем і асноўнымі задачамі запаведніка тэматыка навуковых работ, павялічваюцца штаты супрацоўнікаў.

У 1971 годзе зацвярджаюцца навуковыя профілі дзяржаўных запаведнікаў сістэмы саюзнага падпарадкавання. У сувязі з гэтым асноўнымі напрамкамі навуковых даследаванняў Бярэзінскага запаведніка сталі комплекснае вывучэнне прыроды іглічных і іглічна-шыракалістых лясоў, сфагнавых балот і іншых элементаў ландшафту Верхнябярэзінскай нізіны; высвятленне гідралагічнай ролі балот у верхняга цячэння ракі Бере-зіны; распрацоўка метадаў аховы, аднаўлення і рацыянальнага выкарыстання прыродных рэсурсаў Верхнеберезинской нізіны, вывучэнне біялагічных, экалагічных і морфафізіялагічныя асаблівасцяў найбольш каштоўных папуляцый раслін і жывёл.

Для паспяховага выканання навуковых даследаванняў у запаведніку пракладваюцца тры геоботанических профілю, якія перасякаюць ў паўночнай, цэнтральнай і паўднёвай яго частках усе элементы ландшафту. Профілі ўключаюць пастаянныя пробныя плошчы, гідралагічныя свідравіны. Адначасова арганізуюцца два стацыянара ў балотных хвойніках і адзін у мурожных. Стацыянары абсталёўваюцца шырокім наборам прыбораў і рэгіструючых прылад. Пачынаецца этап стацыянарных назіранняў па ацэнцы стану асобных папуляцый і фауністычных комплексаў, праводзіцца сачэнне за развіццём біёты пад уздзеяннем натуральных і антрапагенных фактараў. Комплексныя даследаванні біёты дазволілі выявіць разнастайнасць як жывёльнага, так і расліннага свету. А наяўнасць на тэрыторыі запаведніка карэнных цнатлівых хваёвых, черноольховых і пушистоберезовых балотных лясоў, якія можна аднесці да унікальным прыродным комплексам Еўрапейскага кантынента падняло значэнне запаведніка да сусветнага ўзроўню.

У 1979 годзе Бярэзінскі запаведнік уключаны ў сусветную сетку біясферных за-поведников, створаных у рамках пастаяннай Праграмы «Чалавек і біясфера» (МАБ) ААН па пытаннях адукацыі, навукі і культуры (ЮНЕСКА). У сувязі з гэтым супрацоўнікі запаведніка прыступілі да выканання трох доўгатэрміновых праектаў МАБ (№ 2, №8а,б, №14), якія спрыяюць стварэнню навукова-метадычных асноў комплекснага экалагічнага маніторынгу стану прыроднага асяроддзя зоны іглічна-шыракалістых лясоў Еўропы.

Тэрыторыя Бярэзінскага запаведніка дыферэнцыруецца на ўчасткі з розным рэжымам аховы (ядро, буферная, ахоўная зоны). Пачынае функцыянаваць станцыя фонавага маніторынгу, задачы якой заключаюцца:

а) у сачэнні за агульным станам геафізічных асяроддзяў і звязаных з ім станам экасістэм;

б) у сачэнні за антрапагенным уздзеяннем у зоне размяшчэння запаведніка;

у) у фіксаванні змяненняў у асноўных ландшафтах запаведніка.

З жніўня 1991 году Бярэзінскі запаведнік выйшаў з саюзнага падпарадкавання і знаходзіўся ў падпарадкаванні Галоўнага ўпраўлення вытворча-гаспадарчых службаў i запаведнікаў Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

З 4 жніўня 1994 году указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь за №19 Бярэзінскі біясферны запаведнік знаходзіцца ў падпарадкаванні Упраўлення справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. У гэтым жа годзе запаведнік уключаны ў лік биогенетических.

У 1995 годзе Бярэзінскі біясферны запаведнік узнагароджаны Еўрапейскім дыпломам. У 2000, 2005 і 2010 гадах статус Дыплома паспяхова пацвярджаўся. З 1998 года запаведнік з'яўляецца тэрыторыяй, важнай для птушак міжнароднага значэння.

Цікавыя факты

• Балоты займаюць каля 60% тэрыторыі запаведніка, з іх больш за 5 тыс. га прыходзіцца на верхавыя балоты. Гэта адзіная прыродная сістэма, якая процідзейнічае назапашвання вуглякіслага газу ў атмасферы і перашкаджае глабальнага змянення клімату.

• Працягласць ракі Бярэзіна з звілінамі ў межах запаведніка складае 96,4 км. А працягласць Бярэзіны па прамой лініі роўная 51 км.

• Бурых мядзведзяў у Беларусі налічваецца каля 100-130 асобін, жывуць яны дзвюма лакальнымі папуляцыямі, адна з якіх знаходзіцца ў Бярэзінскім запаведніку, дзе жыве каля 35 мядзведзяў.

Нашы партнёры

Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь
Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь
Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Беларускі дзяржаўны тэхналагічны універсітэт
 Праграма ЮНЕСКА "Чалавек і біясфера"
Еўрапейскі Дыплом ахоўных тэрыторый Савета Еўропы